Bazı sesleri çıkaramama, sesleri değiştirme ya da atlama... Sesletim bozukluğunun türlerini, nedenlerini ve terapi sürecini anlattık.
Artikülasyon ya da sesletim bozukluğu, konuşma seslerinin doğru biçimde üretilememesidir. Çocuk "kedi" yerine "tedi", "su" yerine "şu" diyebilir ya da bazı sesleri tamamen atlayabilir. Yaşa uygun bazı hatalar normaldir; ancak belirli bir yaştan sonra devam eden hatalar desteğe ihtiyaç duyar.
Sık görülen hata türleri
- Yerine koyma: bir sesin yerine başka bir ses kullanma ("kalem" yerine "talem")
- Atlama: bir sesi söylememe ("masa" yerine "maa")
- Bozma: sesi hatalı biçimde üretme (dilin dişler arasından çıktığı peltek "s")
- Ekleme: kelimeye fazladan ses ekleme
Olası nedenler
- Konuşma seslerini üretmek için gereken motor becerilerin yeterince gelişmemesi
- İşitme kaybı, özellikle tekrarlayan orta kulak iltihapları
- Dudak-damak yarığı gibi yapısal farklılıklar
- Dil bağı gibi ağız içi yapıların hareketini kısıtlayan durumlar
- Çoğu durumda ise belirgin bir neden bulunmaz
Hangi ses hangi yaşta?
Türkçede "p, b, m, t, d, n" gibi sesler erken; "s, ş, z, j, l, r" gibi sesler daha geç oturur. "r" sesinin 5-6 yaşa kadar tam oturmaması olağandır. 4 yaşından sonra konuşması yabancılar tarafından anlaşılmayan bir çocuk mutlaka değerlendirilmelidir.
Terapi süreci
- Sesi tek başına doğru üretmeyi öğrenmek (ağız, dil ve dudak konumlarının gösterilmesi)
- Doğru sesi hecede, sonra kelimede kullanmak
- Cümlede ve serbest konuşmada genellemek
- Doğru ve yanlış sesi ayırt etmeye yönelik işitsel çalışmalar
Kaynaklar ve referanslar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve bir uzmanın muayene, tanı veya tedavisinin yerini tutmaz. Kendiniz ya da yakınınız için bir dil ve konuşma terapistine danışınız.
Tüm yazılara dön