Disleksinin temelinde yatan fonolojik (sesbilgisel) güçlükleri, okul öncesi dönemdeki erken işaretleri ve dil ve konuşma terapistinin rolünü anlattık.
Disleksi, zekâ düzeyi normal olmasına ve yeterli eğitim almasına rağmen kişinin doğru ve akıcı okumada, heceleme ve yazmada güçlük yaşadığı bir özgül öğrenme güçlüğüdür. Temelinde çoğu zaman dilin ses yapısını işleme güçlüğü, yani fonolojik bir sorun yatar.
Fonolojik farkındalık nedir?
Kelimelerin daha küçük ses birimlerinden oluştuğunu fark etme ve bu seslerle zihinde oynayabilme becerisidir:
- Kafiyeleri fark etme (kedi – yedi)
- Kelimeyi hecelerine ayırma (ka-lem)
- Kelimenin ilk ve son sesini bulma
- Sesleri birleştirerek kelime oluşturma (m-a-s-a → masa)
- Bir sesi çıkarınca kalan kelimeyi söyleme
Dislekside görülen fonolojik özellikler
- Harf ve ses eşleştirmede güçlük
- Benzer sesli harfleri karıştırma (b-d, p-b)
- Kelimeleri tahmin ederek okuma, heceleri atlama
- Hızlı isimlendirme güçlüğü (renkleri, nesneleri hızlıca sayamama)
- Sözel bilgiyi akılda tutmada (işleyen bellek) zorlanma
Okul öncesi dönemde erken işaretler
- Tekerleme ve kafiyeli şarkıları öğrenmekte zorlanma
- Kelimelerdeki sesleri karıştırma ("kaplumbağa" yerine "kablumpağa")
- Harfleri ve renk isimlerini öğrenmede güçlük
- Ailede okuma güçlüğü öyküsü
Dil ve konuşma terapistinin rolü
Dil ve konuşma terapisti, fonolojik farkındalık ve dil becerilerini değerlendirerek erken dönemde risk altındaki çocukları belirleyebilir. Terapi; ses farkındalığı, harf-ses eşleştirme, okuma akıcılığı ve okuduğunu anlama çalışmalarını içerir.
Kaynaklar ve referanslar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve bir uzmanın muayene, tanı veya tedavisinin yerini tutmaz. Kendiniz ya da yakınınız için bir dil ve konuşma terapistine danışınız.
Tüm yazılara dön