Kulaklarını kapatan, belirli kıyafetleri giymeyen ya da sürekli dönen çocuklar... Otizmde duyusal işlemleme farklılıklarını ve günlük hayatta nasıl destek olunacağını anlattık.
Otizmli bireylerin büyük çoğunluğu duyusal uyaranları farklı algılar. Bir elektrikli süpürge sesi dayanılmaz gelebilir; buna karşın başka bir çocuk düştüğünde acıyı fark etmeyecek kadar az tepki verebilir. Bu farklılıklar, beynin duyulardan gelen bilgiyi işleme biçimiyle ilgilidir.
Duyusal işlemleme nedir?
Beynimiz; görme, işitme, dokunma, tat, koku, denge (vestibüler) ve vücut farkındalığı (proprioseptif) duyularından gelen bilgileri sürekli düzenler. Otizmde bu düzenleme farklı çalışabilir.
Aşırı duyarlılık (hipersensitivite)
- Yüksek seslerde kulaklarını kapatma, ağlama
- Kıyafet etiketlerinden, belirli kumaşlardan rahatsız olma
- Saç kesimi, tırnak kesimi, diş fırçalama sırasında yoğun tepki
- Belirli yiyecek dokularını reddetme, seçici yeme
- Parlak ışıklardan ve kalabalık ortamlardan kaçınma
Az duyarlılık (hiposensitivite)
- Sürekli hareket etme, dönme, zıplama ihtiyacı
- Acıya ve ısıya az tepki verme
- Nesneleri koklama, ağzına alma
- Sert sarılmalardan, baskıdan hoşlanma
Günlük hayatta nasıl destek olunur?
- Tetikleyicileri gözlemleyin ve not edin.
- Gürültülü ortamlarda gürültü önleyici kulaklık kullanın.
- Evde çocuğun sakinleşebileceği sessiz bir köşe oluşturun.
- Hareket ihtiyacı olan çocuklara gün içinde zıplama, sallanma gibi güvenli fırsatlar sunun.
- Yeni dokuları ve yiyecekleri zorlamadan, küçük adımlarla tanıştırın.
Kaynaklar ve referanslar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve bir uzmanın muayene, tanı veya tedavisinin yerini tutmaz. Kendiniz ya da yakınınız için bir dil ve konuşma terapistine danışınız.
Tüm yazılara dön